1 lipca 2026 r. przedsiębiorcy funkcjonują już w otoczeniu kolejnych zmian podatkowych, jednak warto pamiętać, że tzw. pakiet 22 zmian w VAT nie wchodzi w życie jednorazowo. Ustawodawca przewidział bowiem różne terminy obowiązywania poszczególnych przepisów – część regulacji zacznie obowiązywać od 1 października 2026 r., a niektóre dopiero w 2027 r.
Nowelizacja obejmuje zarówno rozwiązania upraszczające rozliczenia podatkowe, jak i przepisy mające zwiększyć bezpieczeństwo obrotu gospodarczego. Dla działów księgowości, finansów oraz sprzedaży oznacza to konieczność przeanalizowania procedur wewnętrznych jeszcze przed wejściem w życie nowych regulacji.
Czym jest pakiet 22 zmian w VAT?
Pakiet 22 zmian w VAT to obszerna nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisów powiązanych. Jej głównym celem jest uproszczenie części obowiązków administracyjnych przedsiębiorców, dostosowanie przepisów do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz usprawnienie funkcjonowania administracji skarbowej.
Zmiany dotyczą między innymi rejestracji podatników VAT, zasad działania grup VAT, rozliczania importu towarów, dokumentowania eksportu, systemu TAX FREE, funkcjonowania białej listy podatników VAT oraz rozliczeń związanych z systemem kaucyjnym.
Nie wszystkie przepisy zaczną obowiązywać jednocześnie
Jednym z najważniejszych aspektów nowelizacji jest rozłożenie jej wdrażania w czasie.
Znaczna część przepisów ma wejść w życie od 1 października 2026 r. Dotyczy to między innymi zmian związanych z rejestracją podatników VAT, grupami VAT, dokumentowaniem eksportu czy funkcjonowaniem wykazu podatników VAT.
Kolejne regulacje, w szczególności dotyczące procedury TAX FREE, mają obowiązywać od 2027 r.
Z punktu widzenia przedsiębiorców oznacza to, że drugą połowę 2026 r. warto wykorzystać na przygotowanie organizacji do nowych wymogów.
Zmiany w rejestracji podatników VAT
Nowelizacja rozszerza katalog przesłanek, które mogą skutkować odmową rejestracji jako podatnik VAT.
Administracja skarbowa otrzyma dodatkowe możliwości weryfikacji podmiotów ubiegających się o rejestrację. Celem zmian jest ograniczenie wykorzystywania fikcyjnych podmiotów do wyłudzeń podatkowych oraz zwiększenie bezpieczeństwa obrotu gospodarczego.
Przedsiębiorcy rozpoczynający działalność powinni zadbać o prawidłowe przygotowanie dokumentacji rejestracyjnej oraz możliwość wykazania rzeczywistego prowadzenia działalności gospodarczej.
Działy księgowości powinny natomiast uwzględnić nowe regulacje podczas weryfikacji nowych kontrahentów.
Biała lista VAT z możliwością weryfikacji historycznej
Jedną z najbardziej oczekiwanych zmian jest rozszerzenie funkcjonalności wykazu podatników VAT.
Po wejściu w życie nowych przepisów przedsiębiorcy będą mogli sprawdzić status kontrahenta nie tylko na dzień weryfikacji, ale również historycznie – nawet do pięciu lat wstecz.
Zmiana będzie szczególnie istotna podczas kontroli podatkowych, czynności sprawdzających oraz audytów wewnętrznych. Pozwoli również łatwiej udokumentować dochowanie należytej staranności przy zawieraniu transakcji handlowych.
Dla działów księgowości oznacza to nowe możliwości w zakresie dokumentowania procesu weryfikacji kontrahentów.
Ułatwienia w rozliczaniu VAT od importu towarów
Pakiet zmian przewiduje również uproszczenia dotyczące rozliczania podatku VAT od importu towarów.
Celem nowych regulacji jest ograniczenie formalności związanych z korzystaniem z procedur umożliwiających rozliczenie podatku bezpośrednio w deklaracji podatkowej.
Przedsiębiorcy prowadzący działalność importową powinni przeanalizować swoje procedury oraz sprawdzić, czy po wejściu w życie nowych przepisów możliwe będzie skorzystanie z bardziej uproszczonych zasad rozliczeń.
Nowe zasady dokumentowania eksportu
Istotne zmiany obejmują również eksport towarów.
Nowelizacja rozszerza katalog dokumentów, które mogą potwierdzać wywóz towarów poza terytorium Unii Europejskiej i tym samym umożliwiać zastosowanie stawki 0% VAT.
Po wejściu w życie nowych przepisów przedsiębiorcy będą mogli wykorzystywać nie tylko dokumenty celne, lecz także inne dokumenty handlowe, transportowe i logistyczne, pod warunkiem że łącznie będą one jednoznacznie potwierdzać dokonanie eksportu.
Zmiana ma szczególne znaczenie dla firm realizujących dużą liczbę wysyłek międzynarodowych, które dotychczas napotykały problemy z terminowym pozyskiwaniem dokumentów celnych.
Działy sprzedaży i logistyki powinny już teraz przeanalizować sposób archiwizowania dokumentacji eksportowej oraz przygotować procedury umożliwiające kompletowanie alternatywnych dowodów wywozu.
Zmiany dotyczące grup VAT
Pakiet nowelizacyjny przewiduje również modyfikację przepisów dotyczących grup VAT.
Celem zmian jest zwiększenie elastyczności funkcjonowania grup oraz ograniczenie formalności związanych z ich tworzeniem i funkcjonowaniem.
Nowe regulacje mogą okazać się szczególnie istotne dla grup kapitałowych oraz podmiotów powiązanych, które wykorzystują grupę VAT do optymalizacji procesów rozliczeniowych.
Przedsiębiorcy działający w takich strukturach powinni przeanalizować wpływ nowych przepisów na swoje obecne modele rozliczeń.
Doprecyzowanie zasad rozliczeń w systemie kaucyjnym
Nowelizacja obejmuje również przepisy dotyczące systemu kaucyjnego.
Zmiany mają doprecyzować zasady rozliczania VAT od pobieranych kaucji za opakowania objęte systemem. Szczególne znaczenie mają regulacje dotyczące opakowań, które nie zostaną zwrócone przez konsumentów.
Nowe przepisy wskazują sposób ustalania podstawy opodatkowania oraz moment powstania obowiązku podatkowego dla niezwróconych opakowań objętych systemem kaucyjnym. Rozliczenie będzie powiązane z okresem rozliczeniowym przypadającym po zakończeniu roku, w którym pobrano kaucję.
Dla podmiotów uczestniczących w systemie kaucyjnym oznacza to konieczność dostosowania procedur ewidencyjnych oraz sposobu raportowania danych dotyczących zwrotów opakowań.
Zmiany w procedurze TAX FREE
Część rozwiązań przewidzianych w pakiecie dotyczy procedury zwrotu VAT podróżnym, czyli systemu TAX FREE.
Przepisy mają uprościć funkcjonowanie systemu i ograniczyć obowiązki administracyjne po stronie przedsiębiorców uczestniczących w procedurze.
Większość zmian w tym obszarze ma jednak wejść w życie dopiero w 2027 r., dlatego przedsiębiorcy mają jeszcze czas na przygotowanie się do nowych wymogów.
Dostosowanie przepisów do orzecznictwa TSUE
Pakiet zmian uwzględnia również konieczność dostosowania krajowych regulacji do aktualnego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Celem tych zmian jest zwiększenie zgodności polskich przepisów z prawem unijnym oraz ograniczenie rozbieżności interpretacyjnych, które w ostatnich latach były źródłem licznych sporów pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi.
Jak przygotować firmę do zmian?
Choć znaczna część nowych regulacji nie obowiązuje jeszcze 1 lipca 2026 r., przedsiębiorcy nie powinni odkładać przygotowań na ostatnią chwilę.
Działy księgowości powinny przeprowadzić przegląd procedur związanych z weryfikacją kontrahentów, rozliczaniem importu oraz dokumentowaniem eksportu. Warto również zweryfikować możliwości systemów księgowych i ERP pod kątem obsługi nowych wymagań.
Działy sprzedaży i logistyki powinny natomiast przeanalizować sposób gromadzenia dokumentacji handlowej oraz transportowej, która po wejściu w życie nowych przepisów może mieć kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozliczenia VAT.
Podsumowanie
Pakiet 22 zmian w VAT należy do najważniejszych nowelizacji podatkowych ostatnich lat. Wbrew obiegowym opiniom nie wszystkie przepisy zaczynają obowiązywać od 1 lipca 2026 r. Większość istotnych zmian wejdzie w życie od 1 października 2026 r., a część dopiero od 2027 r.
Przedsiębiorcy powinni jednak wykorzystać najbliższe miesiące na przygotowanie procedur wewnętrznych, aktualizację systemów oraz szkolenie pracowników. Odpowiednie przygotowanie pozwoli ograniczyć ryzyko błędów w rozliczeniach i zapewni sprawne wdrożenie nowych obowiązków wynikających z przepisów o VAT.